Τετάρτη, 29 Οκτωβρίου 2014

Λογοτέχνες Χωρίς Πτυχία


Ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Ζοζέ Σαραμάγκου κατέκτησαν το Βραβείο Νομπέλ χωρίς να έχουν πάρει πτυχίο πανεπιστημίου. Ο Γιάννης Ρίτσος αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτορας σε δύο κορυφαία ιδρύματα της χώρας μας, επίσης χωρίς να έχει σπουδάσει, χάρη στο πλούσιο λογοτεχνικό έργο του.

Αφορμή για το παρακάτω κείμενο ήταν από αγαπημένη φίλη και αναγνώστρια, όταν σε ανάρτηση που έκανα για τον Χρόνη Μίσσιο, στην σελίδα μου https://www.facebook.com/GalanouAnna?ref=hl μου έγραψε… ‘’ …είναι ο Μόνος που λάτρεψα σαν Συγγραφέα ενώ η Μόρφωση του λόγω καταστάσεων ήταν σχεδόν ανύπαρκτη...’’

Αποφάσισα λοιπόν να ρίξω μια ματιά στις σπουδές και στα πτυχία που έχουν γνωστοί, πολυαγαπημένοι και πολυβραβευμένοι Έλληνες συγγραφείς, για να επιβεβαιώσω απλά, την ακλόνητη πεποίθηση μου χρόνων, ότι τις περισσότερες φορές ουδεμία σχέση έχουν οι τίτλοι σπουδών, με την επιθυμία και τη φλόγα της καρδιάς του λογοτέχνη για δημιουργία.

Θεωρώ πως για τον κάθε συγγραφέα, τα πτυχία και οι διακρίσεις που έχει αποκτήσει αφορούν περισσότερο τους άλλους παρά τον ίδιο. Διαφορετικά θα επαναπαυόταν στις δάφνες του ή θα φρόντιζε για την Ακαδημαϊκή του καριέρα. 


Ο λογοτέχνης έχει τη φλόγα μέσα του κι αυτό είναι που τον διακρίνει και τον κάνει να θέλει  να γράψει.

Ας αναλογιστούμε πόση θυμοσοφία κρύβουν οι λαϊκές μας παραδόσεις τα δημοτικά μας τραγούδια οι θρύλοι και μύθοι του λαού  μας;
Αυτά άραγε έχουν κάποιους τίτλους πίσω τους;

Από μια πρόχειρη ματιά παραθέτω τα παρακάτω:
Όλες οι πληροφορίες είναι από τα βιογραφικά των συγγραφέων – ποιητών στην Wikipedia, από ένα άρθρο της εφημερίδας ‘’Το βήμα’’ και από το μπλογκ love doctor (παραθέτω τους συνδέσμους στο τέλος της ανάρτησης)

Μενέλαος Λουντέμης: Η οικογένεια του ήταν εύπορη, αλλά χρεοκόπησε κατά την Μικρασιατική καταστροφή και ο Λουντέμης αναγκάστηκε να εργαστεί σκληρά στην εφηβεία του ως λαντζιέρης, λούστρος, ψάλτης, δάσκαλος σε χωριά της Αλμωπίας ακόμη και ως επιστάτης στα υπό κατασκευή την εποχή εκείνη, έργα του Γαλλικού ποταμού. Στην Δ΄τάξη του εξατάξιου τότε Γυμνασίου «αποσύρθηκε» για πολιτικούς λόγους και απεβλήθη απ' όλα τα Γυμνάσια της χώρας. (Η στράτευσή του στην Αριστερά και η πολιτική δράση μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ του στοίχισε την αποβολή του απ' όλα τα γυμνάσια της χώρας.)

Χρόνης Μίσσιος: Γεννήθηκε στην Καβάλα και πρωτοδούλεψε ως καπνεργάτης (το επάγγελμα των γονιών του) σε νεαρή ηλικία. Λόγω ανέχειας δεν κατάφερε να τελειώσει ούτε το Δημοτικό.

Γιάννης Ρίτσος: …Η ανεμελιά των παιδικών χρόνων σταματά με την έναρξη του σχολείου. Ο Ρίτσος προτιμούσε να παίζει από τα να παρακολουθεί τα μαθήματα κι αυτό είχε ως αποτέλεσμα να βρίσκεται πολλές φορές όρθιος, στη γωνία, τιμωρημένος. Τα τετράδιά του ήταν γεμάτα ζωγραφιές. Είχε πει κι ο ίδιος κάποτε: Έφτιαχνα μαργαρίτες και παπαρούνες, σβήνοντας του αριθμούς    
Ενώ για τις τιμωρίες του έλεγε:  Σαν να μ' άρεσε να είμαι τιμωρημένος. Δεν αγαπούσα τους ανθρώπους που αρίστευαν στα πάντα. Θα πει ότι δεν είχαν κάποια ιδιαίτερη κλίση

Οδυσσέας Ελύτης:  Το καλοκαίρι του 1928 πήρε το απολυτήριο του γυμνασίου με βαθμό 73/11. Μετά από πιέσεις των γονέων του, αποφάσισε να σπουδάσει χημικός, ξεκινώντας ειδικά φροντιστήρια για τις εισαγωγικές εξετάσεις του επόμενου έτους. Το 1930 εγγράφηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας και το 1939 εγκατέλειψε οριστικά τις νομικές σπουδές

Κική Δημουλά Μετά τις εγκύκλιες σπουδές της εργάστηκε ως υπάλληλος στην Τράπεζα της Ελλάδος από το 1949 έως και το 1973

Κώστας Ταχτσής: Εγγράφηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών,  αλλά δεν ολοκλήρωσε ποτέ τις σπουδές του.

Γεώργιος Δροσίνης: Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1885 συνέχισε τις σπουδές του στην Ιστορία της Τέχνης  στο εξωτερικό, χωρίς όμως να πάρει ποτέ κάποιο πτυχίο

Στρατής Μυριβήλης: Μέτριος μαθητής, παίρνει το απολυτήριό του από την Αστική Σχολή Συκαμιάς το 1903. Το 1912 βρίσκεται στην Αθήνα φοιτά στη Νομική και για ένα χρόνο στη Φιλοσοφική. Τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς στρατεύεται εθελοντής και παίρνει μέρος στους δύο βαλκανικούς πολέμους. Τραυματίζεται στη μάχη του Κιλκίς και το 1913 αποστρατεύεται και επιστρέφει στην Αθήνα. Εγκαταλείπει για πάντα τα μαθήματα της Φιλοσοφικής.

Ηλίας Βενέζης: Γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας… Το 1922 η οικογένειά του εγκατέλειψε οριστικά πλέον τη Μικρά Ασία, ο ίδιος όμως δεν πρόλαβε να επιβιβαστεί στο πλοίο: Αιχμαλωτίστηκε και εστάλη στα εργατικά τάγματα για 14 μήνες. Οι εμπειρίες του από τα εργατικά τάγματα περιέχονται στο πρώτο μυθιστόρημά του, Το νούμερο 31328. Το 1923 απελευθερώθηκε και επέστρεψε στη Μυτιλήνη. εκεί υπήρχε αξιόλογη λογοτεχνική κίνηση με πρωτεργάτη τον Στρατή Μυριβήλη. Αυτός μάλιστα τον παρακίνησε να καταγράψει για την αιχμαλωσία του και έλεγε χαρακτηριστικά ότι: ''του έμαθε πως να κρατάει το μολύβι στο χέρι''.  

Μαρία Ιορδανίδου: Το 1914 βρέθηκε στο Βατούμ καλεσμένη από ένα θείο της για διακοπές αλλά αποκλείστηκε εκεί με το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και την Οκτωβριανή Επανάσταση στη συνέχεια. Έμεινε πέντε χρόνια στη Ρωσία και μόνο αυτό το διάστημα φοίτησε στο γυμνάσιο της Σεβαστουπόλεως.

Γεωργία Σαρή: Η Γεωργία Σαριβαξεβάνη Καρακώστα (πραγματικό όνομα της Ζωρζ Σαρή) έζησε τα παιδικά της χρόνια στην Ελλάδα, όπου τελείωσε το δημοτικό και το γυμνάσιο. Πριν ολοκληρώσει όμως τις σπουδές της, άρχισε ο πόλεμος του 1940…

Ο Νικηφόρος Βρεττάκος: …Τα μαθητικά και εφηβικά του χρόνια τα πέρασε στη γενέτειρά του, Κροκεές Λακωνίας. Το 1929, ήρθε στην Αθήνα, αλλά δεν συνέχισε τις σπουδές του λόγω οικονομικών δυσχερειών. Έτσι προσλήφθηκε αεχικά ως υπάλληλος αρχικά σε εταιρεία υδραυλικών έργων αποξήρανσης και στη συνέχεια, μέχρι το 1932, έκανε διάφορες περιστασιακές κυρίως, χειρωνακτικές εργασίες… Το 193, εργάστηκε στον Πειραιά ως γραφέας στις γενικές αποθήκες στρατού. Το 1935 δούλεψε στα Μεταξουργία Νέας Ιωνίας και ένα χρόνο αργότερα ως ιδιωτικός υπάλληλος και ως εργάτης υφαντουργείου. Το 1938 με παρέμβαση του φίλου του Θέμου Αμουργή, διορίστηκε στο Υπουργείο Εργασίας.[

Ζήσιμος Λορεντζάτος: Γεννήθηκε στην Αθήνα και ήταν γιός του δημοτικιστή καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παναγή Λορεντζάτου. Σπούδασε, χωρίς να πάρει πτυχίο, στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών. Τιμήθηκε το 1988 με το Α' κρατικό βραβείο κριτικής-δοκιμίου, το οποίο δεν αποδέχτηκε, ενώ το 2001 τιμήθηκε με το Βραβείο του Ιδρύματος Ουράνη για το σύνολο του έργου του.

Ιάκωβος Καμπανέλλης: Γεννήθηκε στη Νάξο και το 1935 η οικογένειά του έρχεται για μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα. Εργάζεται το πρωί και το βράδυ σπουδάζει τεχνικό σχέδιο στη Σιβιτανίδειο Τεχνική Σχολή. Το 1943 συνελήφθη από τους Γερμανούς. Συνελήφθη και κρατήθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν, απ’ όπου και απελευθερώθηκε από τους συμμάχους το 1945.  Το 1999 έγινε ακαδημαϊκός και του απονεμήθηκε το παράσημο του Ανώτερου Ταξιάρχη του τάγματος του Φοίνικα.

Ο μεγάλος συγγραφέας Έρνεστ Χεμινγουέι, πήρε το Νόμπελ λογοτεχνίας το 1954, το ίδιο και ο ΖοΖέ Σαραμάγκου το 1998. Και οι δυο τους δεν είχαν κανένα πτυχίο.  

Κείμενο: Άννα Γαλανού  http://apopseiskaieikones.blogspot.gr/

Κυριακή, 5 Οκτωβρίου 2014

Ισίδωρος Ζουργός - Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο


Κάθε φορά που διαβάζω ένα βιβλίο, ένα οδοιπορικό της ψυχής, όπως αυτό,  αναστατώνομαι για μέρες.
Άφησα λοιπόν να περάσει αρκετός καιρός, για να ξαναδιαβάσω το τελευταίο βιβλίο του Ισίδωρου Ζουργού ‘’Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο’’


Αυτό το ταξίδι είναι μακρύ, μεγάλο, τραγικό τις περισσότερες φορές, όμως ο ήρωας, ο Ματίας, είναι γεννημένος εξ’ αρχής για τα δύσκολα. Σπουδάζει γιατρός, γίνεται διάσημος, αλλά τόσο οι συνθήκες, όσο και το ‘’μικρόβιο’’ της περιπλάνησης, τον κάνουν να ταξιδεύει συνέχεια. «…από τους πλούσιους κερδίζω χρήματα για να ζω κι από τους φτωχούς ύπνο ελαφρύ», είναι η άποψη του για τα εγκόσμια.

Το ταξίδι του ξεκινά από τη Βασιλεία, διασχίζει τις Άλπεις, φθάνει στην Βενετία, στην Πάντοβα, στη Σαλονίκη, ξανά στη Βενετία, στο Τζάντε, ξανά στη Σαλονίκη, φθάνει στην Κωνσταντίνου πόλη, στο Λονδίνο, στο Άμστερνταμ, στη Γερμανία, διασχίζει τις Δαλματικές Άλπεις, τα Καρπάθια όρη, φθάνει στη Μολδαβία και από κει στη Μόσχα για να καταλήξει τελικά στο Άγιο όρος.

Οι θρησκείες μαζί με το ταξίδι ακολουθούν και εναλλάσσονται μέσα στο μυαλό του Ματίας. Κατάγεται από Εβραϊκή οικογένεια, αλλά στο μέρος που ζουν δεν τολμούν να το αναφέρουν πουθενά. Είναι κρυπτοεβραίοι που συνυπάρχουν μαζί με τους Προτεστάντες. Στη Γαληνοτάτη, τη Βενετία ή Σερενίσιμα, όπως την αναφέρει ο συγγραφέας, γνωρίζει τον Καθολικισμό αλλά και την Ορθοδόξη Χριστιανική Πίστη από τους Γραικούς της πόλης. Στη Κωνσταντινούπολη, όπου γίνεται ο πιο ονομαστός γιατρός, ζει ανάμεσα σε μουσουλμάνους, στο Λονδίνο δηλώνει άθεος. Πάντα όμως στο μυαλό του υπάρχει σαν μια γλυκιά υπενθύμιση, πως μόνο η Ορθοδοξία, εκτός από το Θεό, λατρεύει και τη μάνα… αναφερόμενος στην Παναγία.

Όλο αυτό το οδοιπορικό, συμβαίνει τον 16ο αιώνα και είναι απόλυτα τεκμηριωμένο από τον συγγραφέα, με ιστορικά, επιστημονικά, τοπογραφικά, ηθογραφικά και θρησκευτικά στοιχεία, (υπάρχουν οι ανάλογες παραπομπές), όπως και υπαρκτά και σημαντικά πρόσωπα που διαδραμάτισαν σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη της επιστήμης, αλχημιστές, βοτανολόγοι, αναθεωρητές, μαθηματικοί, γιατροί. Όλοι αυτοί έζησαν και ξαναζούν μέσα από το βιβλίο, σαν τιμώμενα πρόσωπα, με τις ανακαλύψεις και τα συγγράμματα που άφησαν πίσω τους.

Εκείνο που μου έκανε την μεγαλύτερη εντύπωση είναι ο ήρωας. Μια εξόχως δυνατή προσωπικότητα, που από τις πρώτες κιόλας σελίδες, σου δημιουργεί την βεβαιότητα ότι δεν ανήκει στην φαντασία του συγγραφέα, αλλά ότι υπήρξε πραγματικά και πως εμείς διαβάζουμε την ιστορία του.


Ο Ισιδώρος Ζουργός, σ’ αυτό το βιβλίο πραγματικά μεγαλουργεί. Με συγκίνησε βαθύτατα η δωρική περιγραφή των συχνών και έντονων συναισθηματικών καταστάσεων που δημιουργεί για τον Ματίας, η θλίψη που ακολουθεί τον ήρωα του ακόμα και σε καθημερινές σκηνές του βίου του, ο αγώνας του που είναι διαρκής και που μαζί με τις νόσους εξερευνά και την ψυχή των ασθενών, η μεγαλοθυμία και η στωικότητα του.

Το πλέον σημαντικό στοιχείο, που δείχνει και το μεγαλείο του βιβλίου είναι ότι όσο δύσκολα και επίπονα κι αν είναι κάποια γεγονότα, δεν κάνουν τον ήρωα να υποχωρήσει ή να υπαναχωρήσει από τις αρχές του, ούτε στο ελάχιστο, ενώ είναι επίσης έντονο και σε όλο του το μεγαλείο, το στοιχείο αναζήτησης της ψυχής, από την αρχή ως το τέλος.

Σ’ αυτήν την υπέροχη ιστορία υπάρχει μια συγκαλυμμένη αισιοδοξία, και λέω συγκαλυμμένη γιατί ο ήρωας δεν φαίνεται ποτέ χαρούμενος, όμως παράλληλα βιώνει τη χαρά με όλο του το είναι, την ρουφάει και δεν θέλει να την πει, ίσως γιατί πιστεύει ότι τα μεγάλα πράγματα τα ζούμε, δεν τα λέμε. Υπάρχει μια πάλη με το κατεστημένο της εποχής, ένας ‘’αφορισμός’’  για τους διάφορους τσαρλατάνους πίστης, ιδεών, εύκολου πλουτισμού και για τους οπορτουνιστές.

Αναδεικνύει τη φιλία, σαν υπέρτατο αγαθό, και κάπως έτσι τελειώνει και το βιβλίο … Μ’ ένα γράμμα από τον ήρωα σ’ ένα φίλο του πεθαμένο από χρόνια, στον μοναδικό φίλο του. Ένα γράμμα που όπως και τα προηγούμενα, δεν θα φθάσει ποτέ στον παραλήπτη, παρά μόνο στα δικά μας μάτια. Ένα γράμμα ανάγκης, αγάπης, κατανόησης… μια εξομολόγηση.

Το βιβλίο είναι πραγματικά ένας σταθμός για την Ελληνική λογοτεχνία. Εύκολο στο διάβασμα, δεν σε κουράζει με ανούσιες περιγραφές και παλιλλογίες, με γλώσσα βατή, αναλυτική, γλαφυρή, φορτισμένο συναισθηματικά. Κάθε σελίδα του δημιουργεί ένα έντονο αίσθημα λύτρωσης.

Υπέροχο βιβλίο, υψηλών προδιαγραφών και απαιτήσεων.

Άννα Γαλανού http://apopseiskaieikones.blogspot.gr/