Δευτέρα, 28 Μαΐου 2012

ΧΑΝΙΑ - Παρουσίαση κ. Βίκυ Κόλλια


Το κείμενο της παρουσίασης του βιβλίου μου στα Χανιά από τη φιλόλογο και δημοσιογράφο κ. Βίκυ Κόλλια


Το παράπονό μου μια κραυγή

Ο ελληνικός πολιτισμός δημιούργημα πολύτιμο δεκάδων αιώνων ποτέ δεν έθεσε γεωγραφικά όρια. Βασικά συστατικά στοιχεία του, η δημοκρατία, το ελεύθερο πνεύμα, η υψηλή αισθητική, η αυτοεξέλιξη. Αυθόρμητα αφομοίωνε γόνιμα και ουσιαστικά τις περισσότερες φορές στοιχεία επείσακτα, προσαρμόζοντάς τα στην ελληνική ιδιαιτερότητα.
          Όσοι ηγέτες προσπάθησαν κατά καιρούς να περιορίσουν αυτήν την ελευθερία  του ελληνικού πνεύματος αλλά και όσοι διανοούμενοι αρνήθηκαν να την ασπαστούν, ιστορικά κρίθηκαν και κατακρίθηκαν.
          Αδιαμφισβήτητα βρισκόμαστε σε γεωγραφικό και πολιτιστικό σταυροδρόμι και αυτό μας προσδιόρισε ιστορικά ως λαό και κατεύθυνε την μοίρα μας. Την κατευθύνει ακόμα.
          Οι πνευματικοί μας άνθρωποι γαλουχήθηκαν σε κοινωνίες προοδευτικές, οσμίζονταν την αναγκαιότητα για πολιτιστική επικοινωνία με την Δύση αλλά και την Ανατολή , με αποτέλεσμα να καταρρίπτουν κάθε μύθο περί διαφορετικότητας να γκρεμίζουν τα ψευδοτείχη που χωρίζουν τους λαούς και να λειτουργούν ενωτικά, συμφιλιωτικά και ειρηνικά έτσι όπως αρμόζει στην ελληνική κουλτούρα. Άλλωστε ο ελληνισμός απλώθηκε σε όλη την περιοχή της Μεσογείου και ο κοσμοπολιτισμός αποτέλεσε και αποτελεί την δεύτερη φύση μας.
          Η Άννα Γαλανού, συγγραφέας Κρητικής καταγωγής, διαθέτει ελεύθερο πνεύμα, συμφιλιωτική διάθεση, προφανώς όμως και γνώση των δομικών στοιχείων που συνθέτουν την ελληνική αλλά και την τουρκική κοινωνία των προηγούμενων δεκαετιών αλλά και την σύγχρονη.
          Δεν νομίζω ότι είναι τυχαίο πως οι Κρητικοί διανοούμενοι, ίσως λόγω της πολυετούς συνύπαρξης χριστιανών και μουσουλμάνων στο νησί μας που έληξε μετά το 1922, λειτουργούν απέναντι σε αυτούς τους πολιτισμούς και τις θρησκείες ανεκτικά, δημοκρατικά, ενωτικά διαπνεόμενοι από ειρηνική διάθεση.
          Αλήθεια, δεν είναι εύκολο να υπερβληθούν πολιτικά, εθνικά ή άλλα στοιχεία που ανοίγουν αναπόφευκτα σχεδόν χάσμα στις σχέσεις Ελλήνων και Τούρκων. Δεν είναι πάντοτε εφικτό να λησμονηθεί το ευεργετικό σημάδι του ελληνισμού στην καθ΄ ημάς Ανατολή που ανεξίτηλο μένει τόσα χρόνια, αποδεικνύοντας την μακροβιότητα του πολιτισμού μας. Έναν αιώνα σχεδόν μετά την βίαιη απομάκρυνση του ελληνικού στοιχείου από την Μ. Ασία και ο πόνος δεν καταλάγιασε, οι πληγές δεν έκλεισαν.
          Όλα όμως δείχνουν ότι οι λαοί δεν λησμονούν αλλά πολλές φορές συγχωρούν, τείνουν χείρα φιλίας, ανοίγουν αγκαλιές και συμπορεύονται στον δρόμο που χαράζει η ειρήνη.
          Κάπως έτσι λειτουργούν και οι ήρωες αυτού του ευαίσθητου μυθιστορήματος που εμπνεύστηκε η Άννα Γαλανού.
          Η ζωή τους λειτουργεί κυκλωτικά ενώ ο έρωτας παραδίδει μέσα σε πνεύμα συγκίνησης την σκυτάλη από γενιά σε γενιά.
          Η Κωνσταντινούπολη, η πόλη των πόλεων, το όνειρο του Έλληνα και η πραγματικότητα του Τούρκου εμφανίζεται  ως η μεγάλη πρωταγωνίστρια.
Μέσα σε μια ατμόσφαιρα άλλοτε ονειρική, άλλοτε ρεαλιστική, με περιγραφές εντυπωσιακές που φωτογραφίζουν γνωστές και άγνωστες πλευρές και γωνιές της πόλης των ονείρων , η Κωνσταντινούπολη κρατάει επάξια κεντρικό ρόλο δημιουργώντας τον καμβά πάνω στον οποίο χτίζονται και γκρεμίζονται όνειρα.
Φαίνεται πως κάποιες γωνιές αυτού του κόσμου έχουν το μαγικό άγγιγμα κάτι που τις κάνει μοναδικές, άπιαστες στη σκέψη και την συνείδηση των ανθρώπων.
Ίσως για αυτό εμπνέουν έντονα συναισθήματα. Εκεί όπου οι αντιθέσεις, οι ανισότητες, οι διαφορές, οι έχθρες, τα πάθη, οι ελπίδες και τα όνειρα βρίσκουν τη θέση τους…
Ο Δημήτρης και η Γκιούλ. Ένας Έλληνας καλλιτέχνης στην Πόλη γόνος μιας μικρασιατικής ελληνικής οικογένειας που πασχίζει να διατηρήσει την ταυτότητά της με κάθε τρόπο σε έναν τόπο όπου φθίνει πια η παρουσία του ελληνικού στοιχείου. Η αυστηρότητα, ο συντηρητισμός, η αγάπη στο προγονικό παρελθόν, η πληγωμένη περηφάνια των λίγων Ελλήνων της Πόλης δεν επιτρέπει την ανάπτυξη άλλου είδους σχέσεων  πέρα από τις αναγκαίες , με τους Τούρκους. Αναγκαία η συμβίωση, απαγορευτική η συνένωση. Φόβος η αφομοίωση, αγωνία για διατήρηση της θρησκευτικής και εθνικής αυθεντικότητας.
Μεγαλωμένος μέσα σε παραδοσιακή ελληνική οικογένεια έρχεται σε αναπόφευκτη σύγκρουση μαζί τους όταν αποκαλύπτει τον μεγάλο του έρωτα για τη νεαρή Τουρκάλα την Γκιούλ, μια πανέμορφη Ασιάτισσα αριστοκρατικής καταγωγής που μεγαλώνει σε αυστηρό περιβάλλον μεγαλοαστικής τουρκικής οικογένειας. Η επαφή της με την Ευρώπη λύτρωση , το οξυγόνο της όμως είναι η Πόλη, η πόλη της. Μόνο εκεί μπορεί να ονειρευτεί και να δημιουργήσει. Καλλιτεχνική φύση και εκείνη αφήνει την μοίρα να την οδηγήσει στο δύσβατο μονοπάτι μιας μεγάλης αγάπης. Τολμηρή, ριψοκίνδυνη, ανατρεπτική η σχέση ζωής που αποφασίζει να αναπτύξει με τον νεαρό Έλληνα τον δάσκαλο της μουσικής της, τον Δημήτρη Αλεξίου. Τολμηρή αλλά και αναπόφευκτη.
Αυτό το μυθιστόρημα διαθέτει εκτός από ευφυή πλοκή και έντονα σημάδια τραγικότητας που μόνο στο αρχαίο δράμα συναντά κανείς. Οι σχέσεις; των ηρώων πρωταγωνιστών καταγράφονται ως περίπλοκες, έντονες, απροσδόκητες, συναρπαστικές.
Τον Δημήτρη και την Γκιούλ τους χωρίζει ίσως η θρησκεία, η καταγωγή τους, η κοινωνική τάξη, τους ενώνουν όμως πολλά περισσότερα.
Το εμπρου η μεγάλη αγάπη της για την τέχνη, για την Πόλη, για την ζωή… Η αναγκαιότητα της ψυχής και των συναισθημάτων τους ξεπερνά όλα τα εμπόδια.
Σύμμαχος και συμπαραστάτης της η Ζεϊνέπ η θεία της Γκιούλ, αδιάφορη για τον πλούτο, την υπερβολή, την υποκρισία της τουρκικής μεγαλοαστικής κοινωνίας. Συγκρούεται ανοιχτά με τον αδερφό της τον Ορχάν που αποδεικνύεται η σκληρότερη φυσιογνωμία σε αυτό το μυθιστόρημα.
Άνθρωπος αδίστακτος, σκοτεινός, συναισθηματικά κενός, καταστροφικός για όποιον τολμά να αντισταθεί στις επιθυμίες και τις διαταγές του.
Καταργεί με κάθε τρόπο την έννοια της ανθρωπιάς χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα τη δημόσια εικόνα του και τον συντηρητισμό που επιτάσσει το Ισλάμ. Συγκροτεί το μοντέλο του Ευρωπαίου Τούρκου που δεν λησμονά την καταγωγή του και συμπορεύεται επιλεκτικά με την προοδευτική Δύση.
Χτυπητή αντίθεση με τον αμοραλιστή Τούρκο επιχειρηματία που δεν σέβεται την ανθρώπινη αξία, η αδερφή του και η Ελληνίδα φίλη της η Φρόσω. Ποιος είπε ότι μέσα από αντιθέσεις δεν γεννιούνται φιλίες; Τη δραματική ζωή της Ζεϊνέπ, τον μεγάλο άτυχο έρωτά της με τον Τζεμάλ, μόνο η Φρόσω τα γνωρίζει.
Και όταν η Μοίρα το καλεί η Φρόσω, αυτή η φτωχή Ελληνίδα της Πόλης, αναλαμβάνει ένα ρόλο τραγικό, να μεγαλώσει την μικρή Φωτεινή τον καρπό του έρωτα του Δημήτρη και της Γκιούλ, μεταφέροντας τη ζωή της και το σκηνικό του μυθιστορήματος στην Ελλάδα.
Κατά έναν παράδοξο τρόπο, η Ελλάδα πολύ λίγο εμφανίζεται στο μυθιστόρημα. Το ίδιο φυσικά και η Τουρκία.
Η Κωνσταντινούπολη λειτουργεί ως τόπος αδιευκρίνιστης εθνικότητας, με το τουρκικό στοιχείο φυσικά να υπερτερεί, όχι όμως προκλητικά…
Η ελληνικότητα του μυθιστορήματος είναι έντονη και συνίσταται στα στοιχεία του αρχαίου δράματος που ανάγλυφα εντοπίζονται: Ύβρις, τίσις, νέμεσις…
Οι προσωπικότητες χτισμένες σε αρχαιοελληνικά πρότυπα, οι συγκρούσεις διαχρονικές, η τραγική ειρωνεία φανερή και η κάθαρση του αναγνώστη αναμενόμενη και λυτρωτική.
Και μέσα σε όλα αυτά η Πόλη να φαντάζει προκλητικά όμορφη. Ο Βόσπορος, το Σισλί, η Πρίγκηπος, το Μπεμπέκ ακόμα και οι λαϊκές συνοικίες, το Εμινονου  η πιο τουριστική περιοχή της Πόλης, η γέφυρα του Γαλατά.
Συνοικίες τόσο διαφορετικές, ψυχές τόσο όμοιες στην δύναμη αλλά και στην αδυναμία τους. Ο Ορχάν, ο εκπρόσωπος της εξουσίας αλλά και του σκότους, η Αγγελική, που η αγάπη της για τον Δημήτρη αποδείχτηκε αυτοκαταστροφική, η αδίστακτη Φρανσίς…
Πρόσωπα και ήρωες στροβιλίζονται στη δίνη συναισθημάτων, συμφερόντων και παθών. Μόνο ο έρωτας αποδεικνύεται πανίσχυρη και διαχρονική αξία πάνω από όλα …ακόμα και από τον χρόνο.
Απλώς αλλάζουν τα πρόσωπα, Ζεϊνέπ, Γκιούλ και Δημήτρης, Φωτεινή και Φερχάτ.
Η Άννα Γαλανού κατάφερε σε αυτό το βιβλίο της να μιλήσει ανοιχτά για εθνικές και κοινωνικές διαφορές και ιδιαιτερότητες ενώ παράλληλα αποπειράται με επιτυχία να ακτινογραφήσει την ανθρώπινη ψυχή.
Παρηγορητικός ο λόγος της και βαθειά συναισθηματικός λειτουργεί ως βάλσαμο για τις δύσκολες μέρες που διαβαίνουμε.
Βίκυ Κόλλια

Τρίτη, 15 Μαΐου 2012

Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΜΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ




Κρίση… περνάμε κρίση. Η λέξη που έγινε ‘’μόδα πικρή’ στις μέρες μας. Την ζούμε καθημερινά και την βλέπουμε όλοι, στα πρόσωπα όλων αυτών που μιλάμε, που χαιρετάμε, που συναντάμε. Εποχή δύσκολη, εποχή με συνέπειες, εποχή χωρίς ιδεολογία, χωρίς στόχους, με ένα παρελθόν βουτηγμένο σε ελπίδες που διαψεύστηκαν και ατενίζοντας σε ένα αβέβαιο μέλλον.
Μια λευκή ξερή εποχή, στερεμένη από οράματα και λειψή σε προσδοκίες. Γεμάτη με κρυμμένα συναισθήματα που ψάχνουν να βρουν τρόπους και διέξοδο. Δύσκολο πολύ το τελευταίο. Σε ποιόν να μιλήσεις και να πεις το πρόβλημά σου και δεν έχει να σου πει ακόμα πιο πολλά; Σε ποιόν να χαμογελάσεις, όταν το γέλιο γίνεται πικρό μιας και το δάκρυ περίσσεψε;
Αναμενόμενη η κρίση, λένε κάποιοι… Στημένη η κρίση λένε κάποιοι άλλοι. Όπως και να το ερμηνεύσεις δεν αλλάζει η ουσία. Φοβερό πράγμα να βλέπω από το μπαλκόνι μου, χαράματα κυρίως, ανθρώπους ηλικιωμένους να κοιτάζουν επιφυλακτικά δεξιά κι αριστερά και μετά με δισταγμό να πλησιάζουν τους κάδους απορριμμάτων. Δίπλα τους το καρότσι της λαϊκής, που γεμίζει από ξεραμένο ψωμί και ληγμένα γιαούρτια. Τόσα χρόνια στην Αθήνα, ποτέ δεν έχω δει κάτι παρόμοιο. Άνθρωποι της γειτονιάς, που γνωρίζω, που συναντώ χρόνια, που τους χαιρετώ και που την άλλη μέρα που τους συναντώ στο δρόμο, κάνω πως δεν ξέρω τίποτα. Νοιώθω πως θα τους προσβάλλω αν τους δώσω κάτι, δεν μου έδωσαν ποτέ αυτό το δικαίωμα… Όμως τα χαράματα, εγώ, τους βλέπω από το μπαλκόνι μου να ψάχνουν τα σκουπίδια.
Θλίψη και απαξίωση είναι αυτή η εποχή. Οι περισσότεροι αγώνες μετατράπηκαν σε πολιτικά αξιώματα και ξεχάστηκαν, οι ιδεολογίες έγιναν σε πολλούς βίλες με πισίνες και πάρτι εκατομμυρίων, άλλοι επένδυσαν κάποιες μέρες φυλάκισης σε of shore εταιρείες και παιχνίδια εξουσίας και χρήματος. Στις λαϊκές δεν μοιράζουν πια φυλλάδια και μπροσούρες ‘’ ψηφίστε μας’’, ούτε καταδέχονται οι αρχηγοί να δούνε πρόσωπο με πρόσωπο τον κόσμο. Όλα πια, είναι ένα παιχνίδι επικοινωνίας κάτω από τους προβολείς των στούντιο με το ανάλογο χαμόγελο ‘’ψεύτικης αλήθειας’’ και με το βαρύ μακιγιάζ, που κρύβει όλα τα ψεύτικα χαμόγελα. Μια γκριμάτσα μόνο είναι αρκετή, πανεύκολα μετατρέπεται σε αυτοπεποίθηση.
Μπουχτίσαμε είναι αλήθεια… Πολλά λόγια, πολλά ψέματα και για πολλά χρόνια.
Μια ζωή δεν είναι αρκετή για τα 500 ευρώ σύνταξη, για το γιατρό που δεν υπάρχει, για τους ανάπηρους που αφορούν μόνο τις οικογένειες τους και κανένα άλλο.
Κάποιοι βολεμένοι στα ενυπάρχοντα ακόμα λεφτά και καταθέσεις τους, ονειρεύονται μακρινά ταξίδια σε εξωτικούς προορισμούς, μένουν μακριά από τη μίζερη καθημερινότητα. Άλλοι που κάπως τα βολεύουν θέλουν να συνεχίσει κι άλλο η χρεωκοπία και η υποδούλωση στους ‘’σωτήρες’’ που έναντι αδράς τοκογλυφίας θα εξακολουθήσουν να μας δανείζουν. Άλλοι δεν θέλουν να ξέρουν και εξακολουθούν να ζουν σαν ρομπότ, δουλειά-σπίτι-τηλεόραση και έχει ο Θεός. Άλλοι πελαγοδρομούν ανάμεσα σε ακραίες ιδεολογίες, θεωρώντας πως οι Σωτήρες θα έρθουν από το παρελθόν. Άλλοι περιμένουν να τους χαμογελάσει η τύχη και παίζουν λαχεία και στοιχήματα… δεν μπορεί, θα το σπάσει η ρημάδα το πόδι της…
Οι περισσότεροι πάντως τα έχουν χαμένα και στη μέση του μήνα κάνουν τους υπολογισμούς τους αν θα τα καταφέρουν να ζήσουν αξιοπρεπώς, χωρίς να τους κόψουν το ρεύμα ή το τηλέφωνο.
Αυταπάτες ζωής.
Με ποιες άλλες λέξεις άραγε, θα μπορούσα να χαρακτηρίσω αυτή την εποχή που ζούμε; Μακάρι να μπορούσα να δώσω απαντήσεις, μακάρι να υπήρχε κάτι χειροπιαστό να πιαστούμε και να προχωρήσουμε. Αυτή η αβεβαιότητα σκοτώνει κυριολεκτικά.
Αρκεί μια κυβέρνηση, αρκεί μια Βουλή ή πρέπει όλοι να σηκωθούμε επιτέλους και να απαιτήσουμε την αξιοπρέπειά μας;
ΑΝΝΑ ΓΑΛΑΝΟΥ